اکوتوریسم

 

---

 

اکوتوریسم یا طبیعت گردی چیست؟

 

طبیعت گردی و اکوتوریسم بر اساس تعریف جامعه بین المللی اکوتوریسم ( TIES) عبارت است از :" سفر مسئولانه به محیطهای طبیعی است که محیط زیست را حفظ و به رفاه مردم کمک می کند" این به آن معنی است که افرادی که در زمینه اکوتوریسم فعالیت می کنند باید 1- لطمه به طبیعت را به حد اقل برسانند 2- توجهات و احترامات فرهنگی و زیست محیطی را به خاطر داشته باشند 3- موجبات بوجود آمدن خاطرات خوش برای میهمانان و میزبانان را فراهم آورند 4- برای حفظ محیط زیست درآمد زایی مستقیم داشته باشند.5- برای مردم محلی سود آوری اقتصادی داشته باشند . 6- نسبت به موقعیت سیاسی – اجتماعی و محیط زیست کشور میزبان توجه بیشتری نشان دهند.7- به حقوق بشر و حقوق کارگر احترام بگذارند.

اکوتوریسم یکی از درآمد زاترین بخش های توریسم است.اکوتوریست ها کم توقعند، برای دیدن طبیعت به راحتی خرج می کنند ، خوابیدن در چادر را هتل پنج ستاره ترجیح می دهند و برای دیدن گونه های نادر در پارک های ملی و مناطق حفاظت شده حاضرند هزینه بپردازند . دارا بودن اقلیم های متفاوت آب وهوایی و فاصله اندک کویر وکوه و دریا نیز باعث شده است پتانسیل های اکوتوریستی ایران بسیار بالا باشد . به اذعان بسیاری از گردشگران و جهانگردان ایران سرزمین تقابلها و تضادهااست . کشوری که می توان 27 متر زیر سطح دریا بود و 5671 متر بالاتر از سطح دریا بر فراز بلند ترین قله اوراسیای غربی این سرزمین را زیر نظر گرفت ، کشوری که می توان میزان بارندگی سالانه ای در حدود 2000 میلی متر را در نواحی خزری و میزانی معادل صفر را در کویر مرکزی مشاهده نمود.« می توان جنگل های غنی  سرشار خزر را با دشت های بزرگ کویری به یک جا داشت . می توان یک فصل اختلاف دمای منهای 35 درجه را تا مثبت 45 درجه را به یک جا و یک زمان تجربه کرد. کشوری که خود در چهار راه مهاجرتی در آسیا و بین شرق و غرب واقع گردیده است ، کشوری که گرانه کامل خلیج فارس را به طول بیش از 1600 کیلومتر و شمال را به طول بیش از 800 کیلومتر در اختیار دارد . کشوری که 10 پارک ملی ، 15 اثر ملی ، 26 پناهگاه زنده حیات وحش ، 47 منطقه حفاظت شده ، بیش از 7000 گونه گیاهی با اقلیت 20% بومی آن ، در حدود 325 گونه  آبزی  را در جنوب و 93% ذخیره ماهیان خاویاری جهان را در شمال ،بیش از 148 گونه جانوری  شاخه پستانداران رابااقلیت    بومی 15 درصدی ، بیش از 502 گونه پرندگان شناخته شده  با اقلیتی کمی بیش از 20% در 75  تیره  21 راسته که یکی از جاذب ترین و  زیباترین فرماسیون های جانوری است . و در ایران تا کنون 164 گونه خزنده شناسایی شده که تعداد 26 گونه آنها بومی  انحصاری کشور ما هستند ، ماهیان آب شیرین داخلی 269 گونه و دوزیستان 11 گونه هستند که تقریباٌ نیمی از آنها آندمیک ایران تشخیص داده شده اند . از لحاظ تنوع ژنتیکی نیز محل انتشار طبیعی بسیاری از مهمترین گیاهان زراعی ، محصولات باغی و دام های اهلی و خویشاوندان آن دانسته اند، به طوری که غرب ایران به عنوان یکی از مراکز تنوع ژنتیکی گیاهی دنیا معرفی و شناسایی شده است و وسعت پارک های ملی ایران جمعا" به یک میلیون و 649 هزار و 771 هکتار می رسد ، آثار طبیعی ایران 17 هزار و 235 هکتار وسعت دارند و سه میلیون و 524 هزار و 181 هکتار وسعت پناهگاههای حیات وحش ایران است که   ظرفیت های بی نهایت وجاذبه های طبیعی و هر آنچه در مفهوم اکوتوریسم می گنجد را یک جا دارد ( آنچه خوبان همه دارند تو یک جا داری )اما با وجود همه  اینها نه اکوتوریسم متولی مشخصی در ایران دارد و نه ایران در هیچ جامعه بین المللی مرتبط با اکوتوریسم سهمی دارد .جامعه بین المللی اکوتوریسم (TIES (قدیمی ترین و بزرگترین جامعه جهانی اکوتوریسم است که د رسال 1990 تاسیس شده و بیش از 70 کشور در این جامعه عضو هستند در حالی که کشورهایی مثل مكزیک ، سوئد، نپال ، اندونزی ، پاکستان ، سریلانکا، گواتمالا،و تانزانیا در TIES  عضو هستند نامی ازایران در این جامعه دیده نمی شود.

 

درآمد جهانگردی:

جهانگردی 5/2 برابر اوپک درآمد سالانه دارد. حجم پولی که از سوی جهانگردی دنیا جابجا می شودطی یک سال حدود 5/2 برابر درآمد اوپک است و طبق آمار موجود حجم پولی که از سوی جهانگردان دنیا جابجا می شود حدود 5/2 برابر درآمد سالانه کشورهای عضو اپک از محل فروش نفت است . اکبر غمخوار رییس تورهای ورودی با بیان این مطلب گفت تعداد گردشگران در سال 2010 میلادی به یک میلیارد نفر می رسد و در این میان سهم  این صنعت از درآمد جهانی یکهزار و هفتصد میلیارد دلار بالغ می شود بنابراین آمار گردشگران در سال 2020 به بیش از 1/6 میلیارد نفر می رسد و درآمد حاصله از آن بیش از 2 تریلیون دلار می رسد . گردشگری در سال 2002 میلادی برای 200 میلیون نفر در جهان اشتغال ایجاد کرده و در مجموع 11% از اشتغال جهان را به خود اختصاص داده است به گونه ای که ورود هر گردشگر خارجی برای 3 تا 4 نفر اشتغال مستقیم و برای 9 تا 12 نفر فرصت اشتغال غیر مستقیم ایجاد می کند و ایران با داشتن منابع عظیم تاریخی ، فرهنگی که در ردیف یکی از 10 کشور اول دنیا از نظر سایت های توریستی است سهم ایران از گردشگری 07/ % است و خاورمیانه 1/5% از درآمد جهانگردی را دارد. با توجه به اینکه سالانه به ازای هر گردشگر 765 هزار فرصت شغلی در کشور ایجاد می شود و نرخ بیکاری کشور در سال 82 با 4/14% قابل توجه است ، در حالی که سالانه 320 هزار نفر فارغ التحصیل دانشگاهی بدون شغل داریم .

 

منبع:هفته نامه آساره ( هفته نامه تخصصی میراث فرهنگی و گردشگری)